Hadis ve Sosyal Medya Üzerinden ‘Yalan Haber Yapma’ (1)

Sosyal medya nedir?

Sosyal medya, bir iletişim aracı olarak insanlar tarafından kullanılmaktadır.
Sosyal medyanın başlıca kullanımları internet, Facebook, Twitter, İnstagram, Youtube gibi hızlı iletişim araçlarıdır. Yapılan araştırmalara göre en çok kullanılan hızlı iletişim medyası Facebook’tur
Facebook olarak adlandırılan iletişim medyasında resimler, yazılar, videolar gibi paylaşımlar yapılmaktadır.

Hadis ve Sosyal Medya Üzerinden Yalan Haber Yapma…

İnsanlık tarihinde yalanı haber yapma bir kültür haline gelmiştir. Çünkü tarihe baktığımızda bir olayı gerçekmiş gibi yansıtılan günümüze kadar gelen haberler görmekteyiz. Eski zamanlarda bir olay ağızdan ağıza yayılırken günümüzde bu görevi sosyal medyalar üstlenmiştir. Sosyal medya iletişimi her zaman doğru olarak aktarmamaktadır. Ve çarpıtıcı konular seçilerek kitleye ulaşılır. Sonuç olarak bir yalan haber kişinin fikir dünyasını değiştirmektedir.

Gezi parkı olayında da insanlar sadece bir ağaç için, ülkenin tüm fonksiyonlarını alt üst ederek tüm dünya medyasında farklı bir izlenime yol açmıştır.

[1] İstanbul ili, Beyoğlu ilçe sınırları içerisinde yer alan Taksim Gezi Park’ında alışveriş Merkezi ve rezidans yapılacağına ilişkin yapılan bazı açıklamalar ve buna ilişkin medyada çıkan haberler üzerine, bu duruma çevreci argümanlarla tepki duyan bazı sivil toplum örgütleri, siyasi partiler ve bireysel katılımlarla protestolar gerçekleştirilmiştir. 27 Mayıs 2013 tarihinde itibaren başlayan protestoların polis tarafından güç kullanılarak dağıtılmasıyla protestolar büyümüş ve ülkenin hemen bemen her yerine yayılmıştır. Ülke düzeyinde gerçekleştirilen protestolar öncesi, sürecin kendisi ve sonrasında sosyal medyanın son derece önemli bir rol oynaması, sosyal medya rolünün toplum özelindeki yerine dair sorgulamaları artırmıştır. 1[i]

Medya yalan bir haber sunarken kişileri inandırma politikası güder ve tüm kitleyi etkisi altına almaktadır. İslam dini olarak yalan isnatta bulunmada kaçınılması gerektiğini bildirmektedir. İnsanların gerçek bir haberi öğrendiği zaman bu haberin doğruluğunu araştırmadan bireylere yanlış aktarımlar da olmaktadır.

Hz. Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem hadisinde:

عن ابن مسعود رضي الله عنه عن النبي صلى عليه و سلم قال:

إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الجَنَّةِ ، وَإِنَّ الرَّجُلَ ليَصْدُقُ حَتَّى يُكتَبَ عِنْدَ اللَّهِ صِدِّيقاً ، وإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الفجُورِ ّ ”

وَإِنَّ الفجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّاباً ”
[2]

‘Şüphesiz ki sözde ve işte doğruluk hayra ve üstün iyiliğe yöneltir. Ve şüphesiz ki iyilik de cennete iletir. Ve muhakkak ki kişi doğru söyleye söyleye Allah katında sıddik (doğrucu) diye kaydedilir. Ve yalancılık, yoldan çıkmaya (fücura) sürükler. Fücur da cehenneme götürür. Kişi yalancılığı alışkanlığı edinince Allah katında çok yalancı (kezzab) diye yazılır.’ 2

Sosyal medya insani değerlere sahip çıkma adına da birçok yalan haberlerle masum insanların haklarını çiğnemektedir. Hadis-i şerifte belirtildiği gibi doğruluk esas alınarak haber yapılarak kitle aydınlatılmalıdır.

Gezi parkı bir darbe girişimi olarak yansıtılması gerekiyorken sosyal medya bu girişimi özgürlük adına yapılan bir hareket olarak yansıttı. 15 temmuz darbe girişiminde de sosyal medyanın birçok hataları söz konusudur. Boğaz köprüsündeki darbeci subaylardan birinin boğazının kesildiği söylemleriyle oradaki bulunanlara suçlama yapılmıştır. Gerekli araştırmalar neticesinde sosyal medyanın yalan haberleri kişilere gerçekdışı bir şekilde aktardığı görülmektedir.

Türkiye’deki sosyal medyanın tutumları

Sosyal medya Türkiye’de olumlu ve olumsuz her türlü gündemi insanlara ulaştırmaktadır.
Gençlerimiz iletişimlerini yan odada olmalarına rağmen sosyal medya ağı üzerinden sağlamakta ve bundan kurtulamamaktadır. Ülkemizdeki çıkarımlar doğrultusunda yalan haber yayma, sunma girişimleri içerisine girmektedirler. Bir haber yalan dahi olsa zaman aşımına uğradığından dolayı gerçekleştirilmiş bir olay gibi yansıtılmaktadır.

Türkiye’deki tüm sanal ortamlarda sosyal tuzakların boyutları farklı olarak kitleyi etkiler ve sonuç olarak yalan, medyada olumlu haber sunma düşüncesinin ortadan kaldırmakta ve gelecekteki sosyal ağ bağlantılarının güvenilirliğini zayıflatmaktadır.
Sosyal medyanın dini kurumlara etkisi hem olumlu hem de olumsuzdur. Bir haberin yalan olma olasılığı gerçek olma olasılığıyla aynı çatı altında düşünülmemektedir.

Türkiye’de sosyal medya tuzakları nedeniyle kitle sosyal medyaya güven duyamamakta ve yalan haber yapılmasından dolayı insanların gerçeklerden bilgi sahibi olamadıkları görülmektedir.

*Sosyal medya her zaman doğru haberi yansıtmamaktadır.
*Sosyal medya günümüz şartlarıyla yalan haberi bir model alarak ilerlemektedir.
* Sosyal medya unsurları kitleyi dini duygular içerisinde kandırma politikası sürmektedir.
*Gençlerin genellikle sosyal medya ile iletişim kurmaları ve gelecekteki yalan haberleri farklı algılama, yorumluma ile medya tacirlerinin tuzağına düşmektedirler.
*Sosyal medya olarak en çok Facabook kullanılmaktadır.
*Hadis-i şerifte yalan üzerine gidilmeme hususunda çağrışımlar bulunmaktadır.
*İnsanlık tarihi olarak sosyal medya yerini iletişim medyası olarak almaktadır.

[2] – Hadise Giriş –Tarihçe, Literatür, Seçme Hadisler- Doç.Dr. HASAN CİRİT İSTANBUL-2013 (Buhâri, Edep 69,)

Fırat Ayhan

Bu dünya sırlarla dolu ve bu sırlar içinde yaşayan biri...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.