Yolda Düşündüklerim – Ön Yargı Üzerine

Ön yargılarımız kendimize doğrulttuğumuz silahlardan başka nedir ki? Yargı önden olur mu hem, akla sığacak iş mi? Demek ki ön yargının karşısında olan bir şey var: akıl. Ön yargının duygusal çıkarımlardan yahut geçmişle bağdaştırmadan dolayı olması ihtimali geliyor aklıma. Neden olmasın? İnsanın yaşantısı vasıtasıyla erken davranıp yargıya gitmeye çalıştığı şey değil mi bu? Hmm, kısa bir düşünce, eskilerde gezinme, bağdaştırma, etkilenme, dolma ve yargılama! Durum için erken karar, –ki adı üzerinde ön yargı- kişi için bir nevi tedbir! Bir daha aynı hataya düşmeme, vaktini boşa harcama vs vs. Uzman değilim, niyetim ahkâm kesmek, tanı koymak değil. Bir rahatsızlığı pencereden dışarı fırlatmak istiyorum.

İnsansın. Duygusal çıkarımlarında normalden katbekat daha fazla öznelsin. Bu çıkarımlar seni yargıya her ittiğinde bir ön yargının ağına düşüyorsun. Evet, ön yargıların bir ağ olduğunu düşünüyorum. Sızıların, yaraların, darbelerin izlerinden fırlayıp karşımıza dikilen şeyler hepsi. Ve hep kendimize değil mi asıl vuruşları?

Karşımıza çıkan durumlara nesnel yaklaşmak lazım. Niyet anlamadan, neyin ne olduğunu bilmeden çıkarımlarda bulunmak belki de fırsat tepmektir, kalp kırmaktır, cahilliktir. “Niye olmadı” dediğim ya da “niye oldu” dediğim çok şey vardır ki sonradan iyi ki dedirtmiştir. Çıkarımın üstünde bir çıkarım diyorum ben buna. Ön yargıyı da kabul ediyorum ve kucaklıyorum. Ama onun üstüne çıkmam lazım. Daha geniş bakmam lazım durumlara. Ön yargılarımdan çıkardıklarımla ön yargılarımı dizginleyebilirim. Bıçak gibi değil de sünger gibi yaklaşmalı zamana, olaylara, anlara… Yoksa çıkarımların hepsi başka ön yargıları getirir. Kesilirim ya da keserim. Zaten bunlar hep duygunun işe girişmesiyle oluyor. Duyguyu sıyırıp mantıklı bakabilsem –ki bu elbette her zaman mümkün değil ve elbette ön yargılar olacak- daha az yaram olacak.

Dizginleyebilmek için ders alabilmek şart. Neden her şey benim başıma geliyor, bunları neden ben yaşıyorum, hep mi aynısı olur, gibi söylemlerde bulunanları anımsadım. Çok çaresiz görünüyorlar. Ve onlara yardım etmek lazımmış gibi geliyor. Ama onlara yardım edilebilir mi? Ben edemem. Hep benzer sıkıntılarla boğuşuyorsa insan, bunlar elinde olmayan sıkıntılar değilse, ders almayan insandır o. Uzak durmak lazım ondan. Onu kendi haline bırakmak lazım. Bir bataklıktan farksız hayatı… ve bunu kendi kendine yapmış. İnsana ders almasını öğütlersin ama öğretemezsin. Ders almayan insan aynı hatalara bir daha bir daha düşecek ve hep aynı şeylerden yakınacak. Bunu garipsemiyorum ama sinirleniyorum. Yine duygularım karıştı işe. Hatta belki onların ön yargıları bile yok. Ne zaman ki ders almayı öğrenecekler o zaman ayağa kalkmaya başlayacak, git gide batmaktan kurtulacaklar. İşte burada o ağ olarak gördüğüm ön yargıya şükretmeliyim. Ön yargılar olmadan düşünceler gelişemiyor belki de. Ders almanın bir yolu da ön yargıları yargılamak olabilir? Yargılayacak bir şeyin olmaması ön yargılardan daha kötüymüş. Bana bunu fark ettirenlere teşekkür ediyorum. Bakın rahatsızlığı pencereden dışarı fırlatacaktım, önceki düşüncelerimi fırlatmaya başladım. İşte insan böyle böyle değişiyor. Düşünmek güzel şey. Yanlışı göre göre doğruya evriliyoruz. Bu yüzden hata yapmaktan korkmamak lazım. Ne diyordu İsmet Özel: Hata yapma fırsatını Adem’e veren sendin.” Her hatayı bir adıma çevirecek olan şey ders alabilmek. Ön yargı, duygular, akıl, yaşantılar derken ders alabilmeyi aradan çıkarıp önümüze koyalım. Ve bakalım ne kadar ders alıyoruz! Toplum olarak bu konuda biraz serseriyiz. Ama olacak olacak. Kafamızı vura vura da olsa olacak.

Ders almak demişken… bazen şakası yoktur ders almanın. Mesela Covid-19. Yarın senin kafanı ders almadığın bir sürü şey için duvarlara vurdurabilir! Yapma, evinde kal! Ders al, düşün! Düşün…

Yolda Düşündüklerim – Ön Yargı Üzerine” için bir yorum

  • 20 Mart 2020 tarihinde, saat 20:39
    Permalink

    Her bilgide cazibe vardır,bilmek harekete hazırlanmaktır.

    Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.